მარტინ ჰაიდეგერი – ყოფიერება და დრო

ჰაიდეგერი

გიორგი ლომოური – რა აკანონებს სკოლაში უფლებამოსილებას ?

განათლების ადმინისტრატორის უფლებამოსილებას სკოლაში (საქართველოში) რამდენიმე ფაქტორი განსაზღვრავს: 1) იურიდიული უფლებამოსილება, რომელიც მოდის “ზემოდან”. 2) ტრადიციული უფლებამოსილება, რომელიც მოდის ასევე “ზემოდან”. მაგალითად, მინისტრი ან სკოლის დირექტორი, შეიძლება ფლობდეს უფლებამოსილებას გარკვეულ სიტუაციებში მხოლოდ იმიტომ, რომ ტრადიციულად მინისტრები და დირექტორები ამგვარ სიტუაციებში ყოველთვის ფლობდნენ უფლებამოსილებას. ეს ტრადიცია დღესაც გრძელდება, როცა მინისტრების უმეტესობა თავისმხრივ, დირექტორების უმეტესობა თავისმხრივ, და მასწავლებლების უმეტესობა თავისმხრივ აკეთებს იმას, რასაც ერთი საფეხურით დაწინაურებული პირი  სთხოვს, რადგან  გრძობენ, რომ “დაწინაურებულ პირებს” მოთხოვნის კანონიერი უფლება აქვთ ყველა სიტუაციაში. ამდენად ისინი თანხმდებიან იმართონ გარკვეული პირის მიერ, რომელსაც  პატივს სცემენ ტრადიციულად და ნდობის ღირსად მიაჩნიათ, მიუხედავად იმისა, თუ როგორ აფასებენ ამ დირექტივების ხარისხს.

რადგან დირექტორების უმეტესობას მინისტრის უფლებამოსილება, ჩვეულებრივ მიაჩნიათ ამ პოზიციის განუყოფელ ნაწილად ყველა სიტუაციაში, ამ უფლებამოსილების ზოგიერთი სპეციფიკური ელემენტი და უფლებამოსილობის ფარგლები შეიძლება საერთოდ არ იყოს განსაზღვრული. ამ სპეციფიკურობის განუსაზღვრელობამ შეიძლება პრობლემები გამოიწვიოს, განსაკუთრებით მაშინ თუ დირექტორებს მხარს არ უჭერენ მათი ზემდგომები, ან პირიქით თუ დირექტორს ეწინააღმდგებიან მასწავლბლები.

უფლებამოსილების სპეციფიკური ელემენტი სხვადასხვაგვარია : მაგალითად მინისტრი თავის განუსაზღვრელ უფლებამოსილებას აფუძნებს მხოლოდ სტატუსს. მასწავლებელი თავის უფლებამოსილებას აფუძნებს მხოლოდ საგნის ცოდნას (რაც არასაკმარისია). როცა კურიკულუმის ექსპერტი საუბრობს სასწავლო პროგრამის რეფორმირებაზე, ამ დროს მასწავლებელი თავს იკავებს ჩაერთოს საუბარში, რადგან სჯერა, რომ მათი უფლებამოსილება არის მხოლოდ მოსწავლეების  სწავლება. თავის მხრივ კურიკულუმის ექსპერტს სჯერა, რომ მთელი უფლებამოსილება და კონტროლი მისგან მოდის, რადგან ტრადიციულად სულ ასე იყო. ამ არასწორმა ტრადიციულმა ვარაუდებმა/შეხედულებებმა შეიძლება შეზღუდოს რეფორმის საჭიროების სწორი მიმართულება, ეს აზიანებს ინოვაციების განხილვას  და შემოდინებას ყველა პროფესიული ჯგუფიდან.

უფლებამოსილება თავის მხრივ არ ნიშნავს  ძალაუფლებას. მაგრამ, როცა ადმინისტრატორი თავის უფლებამოსილების ლეგიტიმურობას ვერ იცავს, მაშინ იყენებს ძალაუფლებას. (მაგ: შაჰინის სკოლის მაგალითი). შესაბამისად არალეგიტიმური უფლებამოსილება ხდება ლეგიტიმური ძალაუფლება.